Dit onderzoek richt zich op de manier waarop het onderwijs afstemming zoekt met het beroepenveld: hoe vullen verschillende opleidingen dit in? En hoe verantwoorden ze keuzes? Voor het Nederlands hoger beroepsonderwijs is de wetgeving kader stellend.

 

Wet op het Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek (WHW)

In de WHW (2011) wordt een aantal keren het hoger beroepsonderwijs en specifiek de hogeschool beschreven in relatie met het beroep(enveld) waarvoor wordt opgeleid:

· Hoger beroepsonderwijs is onderwijs dat is gericht op de overdracht van theoretische kennis en op de ontwikkeling van vaardigheden in nauwe aansluiting op de beroepspraktijk (WHW, art. 1.1, sub d);

· Hogescholen zijn gericht op het verzorgen van hoger beroepsonderwijs. Zij verrichten ontwerp- en ontwikkelactiviteiten of onderzoek gericht op de beroepspraktijk. (…). Zij dragen bij aan de ontwikkeling van beroepen waarop het onderwijs is gericht. (WHW, art. 1.3, sub 3);

· Indien een instelling een opleiding aanbiedt, gericht op een bepaald beroep, en bij of krachtens de wet vereisten zijn gesteld ten aanzien van de kennis, het inzicht en de vaardigheden die betrokkenen zich op grond van de opleiding tot dat beroep moeten hebben verworven, draagt het instellingsbestuur er zorg voor dat degenen die deze opleiding volgen, ten minste in de gelegenheid zijn aan die vereisten te voldoen. (WHW, art. 7.6, sub 1)

· Opleidingen die in het bijzonder zijn gericht op bepaalde beroepen omvatten in elk geval een praktische voorbereiding op de beroepsuitoefening. (WHW, art. 7.6, sub 3)

In het kort betekent dit dat de WHW voorschrijft dat hoger beroepsonderwijs is gericht op theoretische kennis en op vaardigheden in nauwe aansluiting op de beroepspraktijk en bij dient te dragen aan de ontwikkeling van beroepen waarop het onderwijs is gericht.

 

Accreditatie kaders 2003

Sinds 2003 (NVAO, 2003) is iedere opleiding in het Nederlands hoger onderwijs eens in de zes jaar verplicht accreditatie aan te vragen. Hiertoe wordt een rapport opgemaakt door externe deskundigen op basis van een zelfevaluatie van de opleidingen in combinatie met een beoordelingsbezoek van een panel van auditoren. De beoordeling vindt daarbij plaats op basis van het NVAO beoordelingskader. In dit beoordelingskader wordt ruim verwezen naar termen als beroep, beroepspraktijk, vakgebied en discipline, in totaal zelfs negenentwintig keer; en steeds als criterium waarmee een opleiding aan kan tonen dat het om een opleiding van voldoende kwaliteit gaat. 

 

Accreditatie kaders 2011

Met ingang van 2011 zijn de NVAO kaders (NVAO, 2011) vernieuwd. Er zijn nog vrijwel geen rapporten beschikbaar waarin dit kader reeds is toegepast. Ook in dit beoordelingskader 2011 wordt gebruikgemaakt van verwijzing naar het beroepenveld en vakgebied.

De interactie tussen opleiding en beroepenveld is een belangrijke norm waarover door de opleiding moet worden gerapporteerd. Er moet worden verantwoord of er voldaan wordt aan de verwachtingen van het beroepenveld/vakgebied (NVAO, 2011).

 

Hogeschool Inholland

In 2001 schreef de Commissie Fransen (2001): “Meer autonomie voor de instellingen is gewenst om de aanbieders van hoger onderwijs adequaat te kunnen laten inspelen op de onderwijsvraag, de competenties en vaardigheden die het beroepenveld eist en de intrinsieke kwaliteitseisen die vanuit de relevante disciplines dienen te worden gesteld.”

Opleidingen communiceren weinig over de manier waarop zij weten wat het beroepenveld van de opleiding verwacht en ervaart. In het algemeen is het geen public relations onderwerp. De discussie rond de kwaliteit van opleidingen, met name bij Inholland, laat echter zien dat publieke discussie hierover wel mogelijk is en dan zeer veel aandacht krijgt: `Wat is de waarde van een hbo-diploma?` In nieuwsberichten worden daarbij termen gebruikt als “rituele dansen” en “het toneelspel van de accreditatie”.

Hans A. Frederik

 

ALEXIS bv

Erasmuslaan 5

NL 3584 AZ Utrecht

+31 30 2520315

info(at)alexisbv.nl

WHW

Wet van 8 oktober 1992, houdende bepalingen met betrekking tot het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek